Sự hiện diện ổn định của ba có ảnh hưởng rõ đến ngôn ngữ, cảm xúc, hành vi và khả năng tự tin của trẻ. Khi ba tham gia chăm sóc hằng ngày, chơi tương tác và làm gương tích cực, con thường phát triển kỹ năng xã hội và tự lập tốt hơn.
Tham gia chăm sóc hằng ngày
Ba nên tham gia các việc thường nhật như thay tã, tắm bé, đưa con đi dạo, cho con ăn và hỗ trợ giờ ngủ. Việc này giúp con hình thành cảm giác an toàn với cả hai phụ huynh, không phụ thuộc quá mức vào một người chăm chính.
Những hoạt động lặp lại hằng ngày như đọc sách trước ngủ, dọn đồ chơi sau khi chơi hoặc rửa tay trước ăn tạo nền nếp rõ ràng cho con. Nền nếp ổn định giúp trẻ học tự kiểm soát hành vi tốt hơn.
Chơi tương tác để phát triển kỹ năng
Ba nên dành thời gian chơi vận động, xếp hình, đọc sách tranh và trò chuyện theo chủ đề con quan tâm. Mỗi nhóm hoạt động sẽ hỗ trợ các mặt khác nhau như vận động thô, ngôn ngữ, chú ý và giải quyết vấn đề.
Khi chơi với con, nên hạn chế điện thoại và tương tác bằng mắt, lời nói, phản hồi trực tiếp. Chất lượng hiện diện quan trọng hơn thời lượng, vì trẻ học qua phản hồi nhất quán của người lớn.
Phát triển ngôn ngữ và cảm xúc
Ba có thể mở rộng vốn từ của con bằng cách mô tả đồ vật, hành động, cảm xúc trong bối cảnh đời thường. Trẻ học ngôn ngữ tốt hơn khi được nghe lời nói rõ ràng, đa dạng và lặp lại theo ngữ cảnh.
Khi con cáu giận hoặc sợ hãi, ba nên gọi tên cảm xúc và hướng dẫn con cách bình tĩnh lại, ví dụ thở chậm hoặc ôm trấn an. Cách phản ứng này giúp trẻ hình thành năng lực điều tiết cảm xúc sớm.
Làm gương tích cực trong gia đình
Trẻ quan sát cách ba giao tiếp với mẹ và người xung quanh để học cách ứng xử. Sự tôn trọng, kiềm chế và nhất quán của ba là nền tảng quan trọng giúp con học hành vi tích cực.
Khi đặt giới hạn, ba nên giữ nguyên tắc rõ ràng nhưng không bạo lực thể chất hoặc lời nói xúc phạm. Kỷ luật tích cực giúp con hiểu quy tắc, đồng thời bảo vệ lòng tự trọng của trẻ.
Khi nào cần đưa con đi đánh giá phát triển
Ba mẹ nên trao đổi với bác sĩ nếu con chậm nói, ít giao tiếp mắt, không đáp lại tên gọi, mất kỹ năng đã có hoặc hành vi quá kích thích kéo dài. Phát hiện sớm giúp can thiệp hiệu quả hơn.
Nếu còn băn khoăn về cột mốc phát triển, ba nên ghi lại video và tình huống cụ thể để bác sĩ đánh giá chính xác hơn trong buổi khám.