Sốt là phản ứng thường gặp khi cơ thể chống lại nhiễm trùng hoặc viêm. Ở trẻ nhỏ, ba mẹ cần biết cách đo nhiệt độ tin cậy, dùng thuốc hạ sốt đúng liều theo cân nặng và nhận ra các dấu hiệu nguy hiểm để không trễ thời điểm đi cấp cứu hay khám bác sĩ.
Sốt là gì và đo thế nào cho đúng?
Thân nhiệt bình thường dao động; sốt thường được coi là nhiệt độ ≥ 38 °C ở nách (nhiệt kế điện tử) sau vài phút đo ổn định.
Đo ở hậu môn (trực tràng) thường cao hơn nách khoảng 0,3–0,5 °C; đo trán/nhiệt kế hồng ngoại dễ sai nếu không đúng hướng dẫn — nên xác nhận bằng nách khi cần quyết định quan trọng.
Không đo nhiệt ngay sau khi bé khóc lớn, ăn bình nóng hoặc bọc quá kín — nên để bé nghỉ vài phút rồi đo lại.
Một số quy tắc theo độ tuổi
Trẻ dưới 3 tháng có nhiệt ≥ 38 °C (hoặc cảm giác bé nóng bất thường dù chưa kịp đo): cần đánh giá y khoa trong ngày, không tự chờ ở nhà.
Trẻ lớn hơn: nếu bé vẫn bú/chơi được, không khó thở, có thể theo dõi tại nhà kết hợp hạ sốt; nếu sốt kéo dài nhiều ngày, sốt cao liên tục hoặc kèm triệu chứng dưới đây thì nên khám.
Thuốc hạ sốt thường dùng là paracetamol hoặc ibuprofen (ibuprofen không dùng cho trẻ dưới 6 tháng trừ khi bác sĩ chỉ định). Luôn dùng đúng liều theo cân nặng và khoảng cách giữa các lần như hướng dẫn bác sĩ hoặc tờ hướng dẫn trong hộp thuốc.
Dấu hiệu cần đi khám hoặc cấp cứu ngay
Khó thở, thở rên, co lõm lồng ngực, môi tím hoặc bé không thở được bình thường.
Lừ đừ, khó đánh thức, co giật (cách xử lý khi đang giật và khi nào gọi xe: bài Co giật do sốt), cổ cứng, phát ban tím hoặc xuất huyết bất thường.
Nôn liên tục, không uống được nước, dấu hiệu mất nước (trẻ lớn: khát kém, tiểu ít; trẻ nhỏ: tã khô bất thường, lõm thóp, khóc không ra nước mắt).
Bé bỏ bú hoàn toàn, tiêu chảy ra máu, đau bụng dữ dội hoặc bạn cảm thấy không yên tâm — gọi cấp cứu hoặc đến cơ sở y tế theo đường dây địa phương.
Chăm sóc tại nhà song song với theo dõi
Cho bé mặc nhẹ, thông thoáng, phòng mát dịu; tránh ủ quá kín hoặc chườm rượu/đá trực tiếp làm bé giật mình.
Khuyến khích uống nước / bú đủ từng ngụ nhỏ khi bé chịu; với trẻ bú mẹ, bú thường xuyên hơn cũng giúp bù nước.
Ghi lại giờ sốt, mức nhiệt, thuốc đã cho để khi khám bác sĩ có thông tin rõ ràng.