Những lời chê bai vô căn cứ như 'sữa mẹ nóng nên con còi', 'sữa mẹ loãng màu xanh không tốt', hay 'sau 6 tháng sữa mẹ mất sạch chất' là gánh nặng tâm lý khủng khiếp cho các bà mẹ và hoàn toàn sai lệch khoa học.
Sữa mẹ 'nóng' làm con chậm tăng cân: Định kiến dân gian vô lý
Một lời chỉ trích vô cùng nặng nề thường hướng vào các bà mẹ nuôi con bú là sữa mẹ bị 'nóng' nên em bé mới chậm tăng cân, còi cọc hoặc bị táo bón. Lời phán xét này hoàn toàn không có bất kỳ cơ sở khoa học hay khái niệm y khoa nào.
Sữa mẹ luôn có nhiệt độ lý tưởng tương đương với nhiệt độ cơ thể (khoảng 37 độ C) và được tổng hợp từ máu và hệ bạch huyết của mẹ. Không có khái niệm sữa mẹ 'nóng' hay sữa mẹ 'lạnh'.
Việc em bé chậm tăng cân hoặc hay táo bón có rất nhiều nguyên nhân thực tế: bé bú chưa đúng khớp ngậm nên không nhận đủ sữa, cữ bú quá ngắn nên bé chỉ bú được phần sữa đầu loãng mà chưa bú được sữa cuối giàu béo, khoảng cách các cữ bú chưa hợp lý, hoặc do các vấn đề bệnh lý tiêu hóa của bé.
Việc đổ lỗi cho cơ địa của mẹ bị 'nóng' và ép mẹ phải uống các loại lá cây rừng tự chế vô cùng nguy hiểm chỉ làm gia tăng gánh nặng tâm lý khủng khiếp cho người mẹ, kích thích stress ức chế hormone Oxytocin làm giảm phản xạ xuống sữa, khiến mẹ ngày càng mất sữa.
Lưu ý từ chuyên gia: Thay vì tự trách mình sữa nóng, mẹ hãy tập trung điều chỉnh tư thế bú, đảm bảo bé bú đúng khớp ngậm, cho bé bú kiệt một bên bầu ngực trước khi chuyển sang bên kia để nhận đủ dòng sữa cuối giàu béo giúp bé tăng cân tối ưu.
Sữa đầu loãng màu xanh nhạt hoặc vàng nhạt là sữa hỏng, sữa loãng?
Nhiều mẹ vô cùng lo lắng khi vắt sữa ra thấy sữa có màu trong vắt, loãng như nước vo gạo hoặc có ánh xanh nhạt, bị gia đình chê là sữa loãng không có chất nên phải vắt bỏ đi.
Y học khẳng định đây là dòng sữa đầu cữ (foremilk) hoàn toàn bình thường và cực kỳ dinh dưỡng.
Sữa mẹ trong mỗi cữ bú thay đổi thành phần từ đầu đến cuối một cách kỳ diệu:
1. Sữa đầu cữ (Foremilk): Chiếm phần lớn lượng sữa tiết ra đầu tiên của cữ bú. Sữa đầu có màu trắng trong, hơi xanh nhạt hoặc vàng nhạt, trông khá loãng vì nó chứa lượng nước lớn để làm dịu cơn khát của bé, đồng thời cực kỳ giàu đường lactose, protein chất lượng cao, các vitamin nhóm B và các kháng thể tự nhiên. Mẹ tuyệt đối không được vắt bỏ sữa đầu cữ vì nó rất cần thiết cho sự phát triển trí não và hệ miễn dịch của bé.
2. Sữa cuối cữ (Hindmilk): Tiết ra ở phần sau của cữ bú. Sữa cuối có màu trắng đục, đặc hơn nhiều vì nó chứa hàm lượng chất béo bão hòa lành mạnh rất cao, cung cấp nguồn năng lượng lớn giúp bé no lâu và tăng cân nhanh chóng.
Mẹo thực tế: Cả sữa đầu và sữa cuối đều vô cùng quan trọng và bổ trợ hoàn hảo cho nhau. Hãy cho bé bú ít nhất 15-20 phút mỗi bên ngực để bé nhận được tỷ lệ cân bằng hoàn hảo giữa sữa đầu đã khát và sữa cuối tăng cân.
Sau 6 tháng sữa mẹ mất hết chất, chỉ còn là nước lã: Ngộ nhận tước đoạt dòng sữa vàng
Một tin đồn tai hại khác là sau khi trẻ được 6 tháng tuổi, sữa mẹ sẽ 'mất sạch chất dinh dưỡng' và chỉ còn là 'nước lã', nên mẹ cần cai sữa ngay để cho con ăn sữa công thức hoặc ăn dặm hoàn toàn.
Tuyên bố này hoàn toàn sai lệch khoa học. Sữa mẹ là một chất lỏng sinh học sống động, liên tục thay đổi để đáp ứng chính xác nhu cầu phát triển của bé theo tháng tuổi. Sữa mẹ không bao giờ biến thành nước lã.
Nhiều nghiên cứu y khoa chứng minh rằng trong năm thứ hai của cuộc đời trẻ (từ 12 - 24 tháng tuổi), sữa mẹ tiếp tục cung cấp một lượng dinh dưỡng cực kỳ đáng kể: đáp ứng khoảng 43% nhu cầu protein, 36% nhu cầu canxi, 75% nhu cầu vitamin A và hơn 60% nhu cầu Vitamin B12 của trẻ.
Đặc biệt, hàm lượng kháng thể và các yếu tố miễn dịch trong sữa mẹ còn gia tăng mạnh mẽ hơn trong giai đoạn trẻ tập đi này để bảo vệ bé khi tiếp xúc nhiều hơn với môi trường bên ngoài chứa nhiều mầm bệnh. Trẻ bú mẹ trên 1 tuổi ít bị ốm vặt, hồi phục nhanh hơn khi bị bệnh và thông minh hơn.
Lưu ý từ chuyên gia: WHO và UNICEF đều khuyến cáo: Cho trẻ bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu đời, sau đó bắt đầu ăn dặm khoa học kết hợp tiếp tục duy trì bú mẹ đến khi trẻ được 2 tuổi hoặc lâu hơn tùy theo điều kiện của mẹ và bé.