Khám sức khỏe định kỳ không chỉ là để tiêm vaccine — bác sĩ còn đánh giá toàn diện sự phát triển của bé và phát hiện sớm các vấn đề cần can thiệp. Đây là một trong những việc quan trọng nhất ba mẹ có thể làm cho con.
Lịch khám định kỳ khuyến nghị
AAP khuyến nghị lịch khám well-child visit tại: sơ sinh (3–5 ngày), 1 tháng, 2 tháng, 4 tháng, 6 tháng, 9 tháng, 12 tháng, 15 tháng, 18 tháng, 24 tháng, 30 tháng, 3 tuổi, 4 tuổi, 5 tuổi và hàng năm sau đó.
Tại Việt Nam, lịch khám định kỳ có thể khác nhau giữa các cơ sở y tế. Tối thiểu, bé nên được khám tại: sơ sinh, 1 tháng, 2 tháng, 4 tháng, 6 tháng, 9 tháng, 12 tháng, 18 tháng, 2 tuổi, và mỗi năm sau đó.
Đây không phải chỉ là lịch tiêm vaccine — khám định kỳ bao gồm nhiều đánh giá quan trọng hơn.
Bác sĩ kiểm tra gì trong mỗi lần khám?
Đo lường tăng trưởng: Cân nặng, chiều cao/chiều dài, vòng đầu (đến 2 tuổi) — được đánh giá theo biểu đồ tăng trưởng chuẩn của WHO. Không chỉ xem số tuyệt đối mà còn theo dõi xu hướng theo đường tăng trưởng của bé.
Phát triển: Bác sĩ sẽ hỏi và quan sát các cột mốc phát triển vận động, ngôn ngữ, nhận thức và xã hội. Dùng bảng sàng lọc chuẩn như ASQ-3 để phát hiện sớm chậm phát triển.
Sức khỏe tổng quát: Kiểm tra thị giác và thính giác, đánh giá răng miệng, tim phổi, bụng, da, cơ xương khớp. Tùy độ tuổi có thể thêm xét nghiệm máu (thiếu máu, chì, lipid) và tầm soát tâm lý.
Câu hỏi nên chuẩn bị trước khi đến khám
Ba mẹ nên ghi lại trước những thay đổi, lo lắng hoặc câu hỏi về bé trong giai đoạn vừa qua: Bé ăn ngủ thế nào? Có triệu chứng gì bất thường? Hành vi hoặc cảm xúc có gì lo ngại?
Mang theo sổ tiêm chủng và ghi chú các loại thuốc bé đang dùng (kể cả vitamin, thực phẩm bổ sung). Chuẩn bị danh sách câu hỏi để không quên trong lúc khám.
Đây là cơ hội để hỏi về: dinh dưỡng (thời điểm ăn dặm, cai sữa), phát triển (bé có đạt cột mốc không), ngủ (các vấn đề về giấc ngủ), hành vi (cơn giận, lo âu), và an toàn (phòng tai nạn theo độ tuổi).
Vaccine tiêm tại mỗi lần khám
Mỗi lần khám well-child visit là cơ hội để tiêm các vaccine đúng lịch hoặc bù lịch. Bác sĩ sẽ kiểm tra sổ tiêm và xác nhận bé cần tiêm gì trong lần này.
Thông thường: 2, 4, 6 tháng — chuỗi vaccine DTP, Hib, IPV, viêm gan B, rotavirus, phế cầu. 12–15 tháng — MMR, thủy đậu. 4–6 tuổi — nhắc DTP, MMR, IPV.
Đừng trì hoãn lịch khám chỉ vì sợ tiêm vaccine — lợi ích của tiêm chủng đúng lịch vượt trội hơn nhiều so với sự khó chịu tạm thời. Bài viết này không thay thế thăm khám bác sĩ nhi khoa của bé.