Ngoài lịch tiêm chủng bắt buộc miễn phí, có nhiều vaccine dịch vụ giúp bảo vệ bé toàn diện hơn. Biết rõ từng loại giúp ba mẹ đưa ra quyết định phù hợp cho gia đình.
Vaccine bắt buộc và vaccine dịch vụ — khác nhau thế nào?
Vaccine trong chương trình tiêm chủng mở rộng là các vaccine được Nhà nước cung cấp miễn phí hoặc trợ giá, nhằm phòng ngừa các bệnh nguy hiểm và phổ biến nhất.
Vaccine dịch vụ là các vaccine nằm ngoài chương trình bắt buộc, thường phòng ngừa các bệnh ít phổ biến hơn hoặc vaccine thế hệ mới hơn. Gia đình tự chi trả chi phí.
Cả hai loại đều được kiểm tra an toàn và hiệu quả. Vaccine dịch vụ không có nghĩa là "tốt hơn" — đơn giản là phòng ngừa thêm các bệnh khác ngoài danh mục bắt buộc.
Các vaccine dịch vụ phổ biến tại Việt Nam
Thủy đậu (Varicella): Phòng ngừa bệnh thủy đậu, giảm nguy cơ biến chứng zona thần kinh sau này. Thường tiêm 2 mũi từ 12 tháng.
Cúm mùa: Tiêm hàng năm, khuyến khích cho mọi trẻ từ 6 tháng tuổi trở lên, đặc biệt trẻ có bệnh nền. Phế cầu khuẩn (Pneumococcal): Phòng viêm phổi, viêm màng não và nhiễm khuẩn huyết do phế cầu. Rotavirus: Uống (không tiêm) trong 2–3 liều đầu đời, phòng tiêu chảy nặng.
Viêm gan A: 2 mũi cách nhau 6 tháng, từ 12 tháng tuổi. Não mô cầu: Phòng viêm màng não và nhiễm khuẩn huyết do não mô cầu nhóm A, C, W, Y. HPV: Từ 9 tuổi, phòng ung thư cổ tử cung và các bệnh liên quan HPV.
Ai nên ưu tiên tiêm vaccine dịch vụ?
Trẻ đi nhà trẻ, mẫu giáo có nguy cơ tiếp xúc cao với bệnh truyền nhiễm — ưu tiên tiêm cúm, thủy đậu, phế cầu và Hib.
Trẻ có bệnh nền (tim bẩm sinh, bệnh phổi mãn tính, suy giảm miễn dịch) nên bàn với bác sĩ về lịch tiêm đầy đủ nhất có thể.
Gia đình có điều kiện kinh tế nên cân nhắc tiêm đầy đủ các vaccine dịch vụ — chi phí phòng ngừa thường thấp hơn nhiều so với chi phí điều trị và chăm sóc khi bé mắc bệnh.
Cách chọn địa điểm tiêm an toàn
Chọn cơ sở tiêm chủng có uy tín, được cấp phép, có đủ trang thiết bị cấp cứu phản ứng phản vệ. Không tiêm tại những nơi không có điều kiện xử lý tình huống khẩn cấp.
Sau tiêm, ở lại theo dõi ít nhất 30 phút tại cơ sở tiêm chủng trước khi về nhà.
Trao đổi với bác sĩ nhi khoa để có kế hoạch tiêm vaccine phù hợp với sức khỏe và lịch tiêm hiện có của bé — không nên tự quyết định tiêm nhiều mũi cùng lúc mà chưa hỏi ý kiến chuyên môn.