Dinh dưỡng đúng giúp mẹ hồi phục sức khỏe nhanh hơn và đảm bảo chất lượng sữa cho bé. Trong văn hóa Việt Nam, có nhiều quan niệm kiêng khem hoặc bồi bổ theo kinh nghiệm dân gian. Hiểu đúng bản chất sẽ giúp mẹ có tâm lý thoải mái và ăn uống khoa học hơn.
Nguyên tắc ăn uống khoa học
Ăn đa dạng: Không nên chỉ ăn thịt nạc - kho quẹt. Mẹ cần đủ 4 nhóm chất: Đạm (thịt, cá, trứng), Béo, Đường bột và Vitamin/Khoáng chất (rau xanh, trái cây). Chế độ ăn đa dạng giúp sữa mẹ có nhiều mùi vị khác nhau, giúp bé sau này dễ làm quen với ăn dặm.
Uống đủ nước: Sữa mẹ thành phần chính là nước. Mẹ nên uống khoảng 3 lít dịch mỗi ngày (bao gồm nước lọc, canh, sữa). Uống nước ấm giúp cơ thể thư giãn và kích thích tiết sữa tốt hơn.
Giải mã các quan niệm dân gian
Ăn móng giò để gọi sữa: Móng giò chứa nhiều chất béo động vật và collagen nhưng không có bằng chứng y khoa nào khẳng định nó giúp tăng tiết sữa. Ngược lại, ăn quá nhiều móng giò có thể khiến mẹ bị béo phì hoặc tắc tia sữa do quá nhiều mỡ. Sữa được tạo ra theo cơ chế 'cung - cầu' (bé bú càng nhiều, sữa về càng nhiều).
Kiêng nước lạnh, đồ chua: Việc kiêng hoàn toàn đồ lạnh hoặc chua có thể làm mẹ thiếu hụt Vitamin C và mất cảm giác ngon miệng. Thực tế, thức ăn/nước uống khi vào dạ dày sẽ được điều chỉnh nhiệt độ trước khi vào tuần hoàn. Mẹ chỉ cần tránh đồ quá lạnh gây viêm họng hoặc đồ quá chua gây khó chịu dạ dày.
Kiêng tắm rửa: Đây là quan niệm cũ để tránh nhiễm lạnh khi chưa có điều kiện nước nóng, phòng kín. Hiện nay, y khoa khuyến cáo mẹ nên tắm rửa bằng nước ấm và giữ vệ sinh cơ thể sạch sẽ để tránh nhiễm khuẩn cho cả mẹ và bé.
Hạn chế và Cảnh báo
Caffeine và Rượu bia: Các chất này có thể đi qua sữa mẹ khiến bé bị kích thích, khó ngủ. Nếu dùng cafein, nên giới hạn ở mức 200mg/ngày (khoảng 1-2 tách trà/cà phê nhỏ).
Hải sản có hàm lượng thủy ngân cao: Tránh cá mập, cá kiếm, cá thu lớn. Nên ưu tiên cá hồi, tôm, cá chép.
Lời khuyên thực tế
Mẹ hãy lắng nghe cơ thể mình. Nếu ăn một loại thực phẩm nào đó mà thấy bé có biểu hiện lạ (nổi mẩn, quấy khóc bất thường, đi ngoài lạ), mẹ có thể tạm ngưng món đó vài ngày để theo dõi. Sự thoải mái về tinh thần là 'bí quyết' quan trọng nhất để sữa mẹ dồi dào.