Mổ lấy thai là một ca phẫu thuật lớn — hồi phục cần thời gian và sự chú ý đúng cách. Hiểu rõ những gì diễn ra sau mổ và cách chăm sóc bản thân tại nhà sẽ giúp mẹ lấy lại sức khỏe nhanh và an toàn hơn.
24 giờ đầu sau mổ: chuyện gì xảy ra?
Sau mổ, mẹ sẽ được chuyển sang phòng hồi sức trong khoảng 1–2 giờ để theo dõi huyết áp, nhịp tim và tình trạng hồi phục từ gây tê/gây mê. Thuốc giảm đau sẽ được tiêm hoặc truyền để kiểm soát cơn đau.
Ống thông tiểu thường được rút sau 12–24 giờ. Bác sĩ và điều dưỡng sẽ khuyến khích mẹ ngồi dậy và đi bộ nhẹ trong vòng 24 giờ đầu — điều này nghe có vẻ sớm nhưng rất quan trọng để phòng ngừa huyết khối tĩnh mạch sâu.
Mẹ có thể bắt đầu cho bé bú ngay sau sinh mổ nếu cả hai đều ổn — tư thế bóng bầu dục (football hold) hoặc nằm nghiêng thường thoải mái hơn tư thế truyền thống vì tránh áp lực lên vết mổ.
Chăm sóc vết mổ tại nhà
Vết mổ thường được đóng bằng chỉ tự tiêu hoặc ghim phẫu thuật (rút sau 5–7 ngày). Tại nhà, giữ vết mổ khô và sạch: tắm được nhưng tránh để dòng nước mạnh xối thẳng vào vết mổ trong 2 tuần đầu.
Mặc quần có cạp cao hoặc dùng băng vải mềm để tránh cọ xát vùng vết mổ với quần lót/quần áo. Không cần băng kín thường xuyên nếu vết mổ đã khô — thoáng khí giúp lành nhanh hơn.
Vết mổ có thể ngứa, tê hoặc đau âm ỉ trong nhiều tuần — hoàn toàn bình thường khi dây thần kinh hồi phục. Sẹo sẽ mờ dần theo thời gian; sau 6 tuần có thể dùng gel silicon hoặc kem theo hướng dẫn bác sĩ để cải thiện sẹo.
Hoạt động nên tránh và thời gian hồi phục
Trong 6 tuần đầu, tránh: lái xe (do phản xạ phanh khẩn cấp có thể gây tổn thương vết mổ), mang vật nặng hơn em bé, leo cầu thang nhiều lần, và hoạt động thể dục cường độ cao.
Không quan hệ tình dục cho đến khi được bác sĩ cho phép tại khám hậu sản 6 tuần. Cũng trong thời gian này, tránh ngâm bồn, hồ bơi hay tắm biển cho đến khi vết mổ lành hoàn toàn.
Đặt đồ vật thường dùng (bỉm, khăn, quần áo bé) ở tầm tay để tránh phải cúi hay vươn xa. Cần giúp đỡ thực tế từ người thân trong ít nhất 2 tuần đầu — mẹ không nên một mình hoàn toàn.
Dấu hiệu biến chứng cần đến bệnh viện ngay
Đến cơ sở y tế ngay nếu có: sốt trên 38°C, vết mổ đỏ bất thường, sưng nề lan rộng hoặc chảy dịch mủ; đau bụng dưới ngày càng nặng hơn thay vì giảm dần.
Các dấu hiệu nguy hiểm khác: chảy sản dịch có mùi hôi, vón cục to bất thường; một chân sưng đỏ đau (có thể là huyết khối tĩnh mạch); khó thở, đau ngực, hoặc ho ra máu.
Nếu mẹ cảm thấy cực kỳ mệt mỏi, chóng mặt hoặc tim đập nhanh bất thường sau xuất viện — đừng chờ đến lịch tái khám, hãy gọi bác sĩ ngay.
Hồi phục dài hạn và cho bé bú sau mổ
Hồi phục hoàn toàn sau sinh mổ thường mất 6–8 tuần cho ngoại vi nhưng cơ bụng sâu và sẹo bên trong có thể cần 3–6 tháng. Không nên cố gắng 'vượt qua đau' — lắng nghe cơ thể và nghỉ ngơi đủ là chiến lược hồi phục tốt nhất.
Sữa sau sinh mổ có thể về chậm hơn vài ngày so với sinh thường vì nội tiết tố khi chuyển dạ chưa đủ thời gian khởi động. Cho bé bú thường xuyên (8–12 lần/ngày) và đảm bảo bé ngậm khớp đúng cách sẽ giúp kích thích sữa về.
Nếu lần sau mẹ muốn thử sinh thường sau sinh mổ (VBAC), hãy trao đổi với bác sĩ sản khoa để được đánh giá khả năng và lập kế hoạch phù hợp — điều này hoàn toàn có thể trong nhiều trường hợp.