Tập tục nằm than sưởi ấm hậu sản và hơ lá trầu không lên than nóng để đắp cho mẹ và bé là những thói quen truyền thống vô cùng nguy hiểm, tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc khí tử vong và bỏng nặng.
Nằm than sưởi ấm: Hiểm họa ngộ độc khí Carbon Monoxide (CO) chết người
Truyền thống nằm than (đặt một lò than củi dưới gầm giường sưởi ấm cho mẹ và bé sau sinh) là một tập tục lâu đời ở Việt Nam. Người xưa cho rằng cơ thể sản phụ bị mất nhiều máu nên bị 'lạnh', cần nằm than để sưởi ấm, giúp xương cốt săn chắc và em bé cứng cáp.
Tuy nhiên, các bác sĩ nhi khoa và sản khoa đều cảnh báo đây là một trong những tập tục hậu sản nguy hiểm nhất và cần được bãi bỏ ngay lập tức.
Khi than củi cháy, đặc biệt là trong những căn phòng cữ khép kín, nó sẽ sinh ra một lượng rất lớn khí độc Carbon Monoxide (CO) và Carbon Dioxide (CO2). Khí CO không màu, không mùi, không gây kích ứng đường thở nhưng cực kỳ độc hại. Khi hít vào phổi, CO liên kết chặt chẽ với hemoglobin trong máu, ngăn cản máu vận chuyển oxy đến các cơ quan.
Hậu quả là cả mẹ và em bé sẽ bị ngạt thở hệ thống, tổn thương não vĩnh viễn, suy hô hấp cấp, hôn mê sâu và tử vong trong im lặng. Hàng năm, các bệnh viện tại Việt Nam vẫn ghi nhận rất nhiều ca cấp cứu cả mẹ lẫn con nhập viện trong tình trạng nguy kịch hoặc đã tử vong do nằm than trong phòng kín.
Lưu ý từ chuyên gia: Trẻ sơ sinh có làn da mỏng manh, hệ hô hấp chưa hoàn thiện nên cực kỳ nhạy cảm với khí độc. Nằm than cũng dễ gây bỏng da, rôm sảy nặng nề và làm trầm trọng thêm tình trạng suy hô hấp của trẻ. Để giữ ấm, mẹ hãy sử dụng chăn ấm, mặc quần áo ấm, đeo tất hoặc dùng các thiết bị sưởi ấm hiện đại an toàn như máy sưởi dầu, điều hòa chiều nóng.
Hơ lá trầu không lên than nóng đắp mắt và bụng: Nguy cơ bỏng và nhiễm trùng mắt
Một 'mẹo' dân gian khác được lưu truyền rộng rãi là hơ nóng lá trầu không trên lò than rồi đắp lên mắt em bé để 'mắt sáng, không bị kèm nhèm', đắp lên bụng mẹ để 'chặt bụng', hoặc đắp lên thóp bé để 'ấm đầu'.
Thực tế y học chứng minh hành động này lợi bất cập hại:
1. Nguy cơ bỏng nhiệt cực cao: Da của trẻ sơ sinh mỏng hơn da người lớn rất nhiều và lớp màng biểu bì bảo vệ rất yếu. Lá trầu được hơ nóng trên than có nhiệt độ không kiểm soát được, khi đắp trực tiếp lên mắt, trán hoặc bụng bé dễ dàng gây bỏng nhiệt sâu, tróc da, để lại sẹo vĩnh viễn và làm hỏng giác mạc nhạy cảm của mắt trẻ.
2. Nguy cơ ngộ độc khí CO: Việc đốt than trong phòng để hơ lá trầu trực tiếp phơi nhiễm em bé sơ sinh vào luồng khí độc CO và bụi mịn tro than độc hại.
3. Nguy cơ nhiễm trùng da: Lá trầu hơ trên than bám đầy tro bụi, bụi than bẩn chứa vi khuẩn. Khi đắp lên da bé, đặc biệt là vùng da thóp hoặc rốn ẩm ướt, dễ gây kích ứng da dữ dội và nhiễm trùng da.
Mẹo thực tế: Để bảo vệ mắt bé, ba mẹ chỉ cần lau mắt nhẹ nhàng hàng ngày bằng nước muối sinh lý 0.9% ấm và bông gòn vô trùng. Không đắp bất kỳ loại lá cây hơ nóng nào lên cơ thể trẻ sơ sinh.