Ông bà xưa có nhiều kiêng cữ ăn uống cho mẹ sau sinh, trong đó có tin đồn 'ăn ốc làm con chảy nước dãi' hay chỉ được ăn thịt kho nghệ. Cùng phân tích góc độ y học để mẹ có chế độ ăn đa dạng, lành mạnh.
Ăn ốc làm con chảy dãi: Lời truyền tai thiếu cơ sở khoa học
Quan niệm dân gian cho rằng mẹ sau sinh ăn ốc sẽ khiến con sinh ra bị chảy nhiều nước dãi, dãi nhớt liên tục. Dưới góc nhìn y học, đây là một quan niệm hoàn toàn sai lầm và thiếu cơ sở khoa học.
Chảy nước dãi là một giai đoạn phát triển sinh lý bình thường của trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Từ tháng thứ 2 đến tháng thứ 4, các tuyến nước bọt của trẻ bắt đầu phát triển mạnh mẽ và sản sinh nhiều nước bọt hơn. Do cơ vòng miệng của trẻ chưa hoàn thiện và phản xạ nuốt chưa nhịp nhàng, nước bọt sẽ chảy ra ngoài. Giai đoạn này cũng trùng với lúc trẻ bắt đầu mọc răng, nướu bị kích thích gây tiết nhiều dãi.
Thực tế, ốc là nguồn dinh dưỡng cực kỳ quý giá: rất giàu protein, canxi, sắt, kẽm và các vitamin nhóm B. Đây đều là những chất dinh dưỡng cần thiết để mẹ phục hồi cơ thể và sản sinh dòng sữa chất lượng cho con. Mẹ hoàn toàn có thể ăn ốc sau sinh.
Lưu ý từ chuyên gia: Khi ăn ốc, mẹ cần đảm bảo ốc được ngâm rửa sạch sẽ và nấu chín hoàn toàn để tiêu diệt các loại ký sinh trùng, giun sán. Tránh ăn ốc tái, ốc chưa chín kỹ hoặc ăn ở các hàng quán không đảm bảo vệ sinh.
Cơm muối hạt & thịt kho nghệ khô quắt: Hiệu quả ngược từ chế độ ăn cực đoan
Hình ảnh mâm cơm hậu sản truyền thống chỉ có cơm trắng, vài hạt muối hạt và thịt heo kho nghệ thật mặn, khô quắt đã quá quen thuộc. Người xưa tin rằng ăn mặn và khô sẽ giúp tử cung 'chặt bụng', tránh sình bụng và nhanh hồi phục.
Tuy nhiên, y học hiện đại cảnh báo chế độ ăn này cực kỳ nguy hại cho sức khỏe của cả mẹ và con. Ăn quá nhiều muối làm tăng gánh nặng lên thận, tăng huyết áp và gây tích nước. Thịt kho quá mặn và khô thiếu nước, kết hợp với việc thiếu hụt chất xơ trầm trọng từ rau xanh là nguyên nhân hàng đầu gây táo bón nặng và trĩ hậu sản ở các bà mẹ.
Chế độ ăn nghèo nàn này khiến cơ thể mẹ bị suy nhược, chậm lành vết thương và làm giảm lượng vi chất dinh dưỡng trong sữa mẹ, khiến bé chậm tăng cân và dễ thiếu hụt vitamin.
Mẹo thực tế: Hãy thay thế mâm cơm khắc khổ bằng một chế độ ăn đa dạng, đầy đủ 4 nhóm chất: chất đường bột, chất đạm (thịt nạc, cá, trứng), chất béo lành mạnh và đặc biệt là nhiều rau xanh, trái cây tươi để cung cấp chất xơ và vitamin.
Kiêng rau xanh vì sợ són tiểu về già: Sự thật là gì?
Một lời đồn phổ biến khác là mẹ sau sinh kiêng ăn rau cải, rau xanh vì sợ bị đái són, són tiểu khi về già hoặc làm sữa bị loãng.
Y học khẳng định rau cải không hề gây són tiểu. Hiện tượng són tiểu hậu sản hoặc khi về già là do cơ sàn chậu bị suy yếu dưới sức nặng của tử cung trong suốt 9 tháng thai kỳ và quá trình rặn đẻ kéo giãn cơ. Để khắc phục và phòng ngừa són tiểu, mẹ cần tập bài tập cơ sàn chậu (Kegel) chứ không phải kiêng ăn rau cải.
Ngược lại, rau xanh là nguồn cung cấp chất xơ, Vitamin C, Vitamin K và các chất chống oxy hóa tuyệt vời giúp mẹ ngăn ngừa táo bón hiệu quả, thanh lọc cơ thể và hỗ trợ quá trình đông máu tự nhiên của vết thương.
Mẹo thực tế: Mẹ có thể ăn đa dạng các loại rau như rau cải, rau ngót, bông cải xanh, mồng tơi, rau đay. Nên nấu chín mềm, ăn khi còn ấm để bảo vệ hệ tiêu hóa sau sinh.
Kiêng đồ chua & Uống nước dừa làm loãng sữa: Những ngộ nhận cần loại bỏ
Nhiều mẹ bị bắt kiêng tuyệt đối cam, chanh, sữa chua vì sợ 'axit làm sữa mẹ bị chua' hoặc làm con bị tiêu chảy. Thực tế, độ pH của sữa mẹ luôn được duy trì ổn định ở mức trung tính (khoảng 7.0 - 7.4) nhờ cơ chế đệm sinh học của cơ thể, thức ăn chua không thể làm sữa mẹ chua đi. Trái cây họ cam, quýt rất giàu Vitamin C và chất chống oxy hóa giúp mẹ hấp thu sắt tốt hơn, ngừa thiếu máu và tăng đề kháng.
Tin đồn uống nước dừa làm loãng sữa mẹ cũng hoàn toàn phản khoa học. Sữa mẹ được tổng hợp từ các mạch máu và tuyến sữa, không có đường dẫn trực tiếp từ dạ dày vào sữa. Nước dừa là nguồn cung cấp nước và các chất điện giải (kali, natri) cực tốt, giúp mẹ bù nước và kích thích tiết sữa hiệu quả hơn. Sữa mẹ không bao giờ bị loãng đi do uống nước dừa.
Lưu ý từ chuyên gia: Mẹ có thể ăn đồ chua nhẹ như cam ngọt, bưởi, sữa chua để kích thích tiêu hóa nhưng tránh ăn đồ quá chua hoặc ăn lúc đói để bảo vệ dạ dày. Đối với nước dừa, chỉ nên uống 1 quả mỗi ngày và tránh uống vào buổi tối muộn.
Kiêng uống nước vì sợ sình bụng & Ăn giò heo gọi sữa
Nhiều bà mẹ bị hạn chế uống nước vì sợ 'bụng to, sình bụng' sau sinh. Đây là quan niệm cực kỳ nguy hiểm. Sữa mẹ cấu thành từ 88% là nước. Nếu mẹ không uống đủ nước (từ 2.5 - 3 lít nước ấm mỗi ngày), cơ thể mẹ sẽ bị mất nước, mệt mỏi, táo bón và lượng sữa tiết ra chắc chắn sẽ sụt giảm nghiêm trọng.
Ngược lại, việc bắt mẹ ăn liên tục móng giò, giò heo hầm đu đủ để 'gọi sữa' cũng là một sai lầm phổ biến. Móng giò chứa rất nhiều chất béo bão hòa và collagen khó tiêu. Ăn quá nhiều móng giò không trực tiếp làm tăng tiết sữa mà chỉ làm tăng nguy cơ tắc tia sữa, viêm tuyến vú do các phân tử chất béo làm đông đặc sữa, đồng thời khiến mẹ tăng cân không kiểm soát sau sinh.
Mẹo thực tế: Để sữa về dạt dào, chìa khóa vàng là cho bé bú mẹ/vắt sữa đều đặn mỗi 2-3 giờ, uống nhiều nước ấm trước và sau khi cho bú, giữ tinh thần thoải mái, ngủ đủ giấc và ăn uống cân bằng, không cần ép bản thân ăn móng giò nếu không thích.